کد تعرفه گمرکی چیست و چه نقشی در واردات و صادرات دارد؟
برای واردات کالا به کشور، واردکنندگان با چندین نوع هزینه مواجه هستند که باید برای ترخیص کالا از گمرک پرداخت شوند. یکی از مهمترین هزینهها که باید به آن توجه شود، تعرفه گمرکی است. این هزینهها بهمنظور دستیابی به اهداف حمایتی، مالی یا ترکیبی از این دو تعیین میشوند. بهعنوانمثال، این تعرفه بهعنوان ابزاری کلیدی برای تنظیم بازار عمل میکند و هدف آن حمایت از تولیدکنندگان داخلی و کنترل قیمت کالاها در بازار است. بهطوریکه با تعیین تعرفههای بالاتر برای واردات کالاهای مشابه تولید داخلی، دولت میتواند از تولیدکنندگان داخلی حمایت کرده و رقابتپذیری آنها را افزایش دهد.
بههرحال چه بهعنوان واردکننده و چه بهعنوان صادرکننده، اطلاع کامل از تعرفه گمرکی کالاها و تأثیر آن بر هزینهها و قیمت نهایی میتواند سرنوشت تجارت شما را رقم بزند. کد تعرفه گمرکی، که بهعنوان اچاس کد شناخته میشود، میزان حقوق ورودی قابلپرداخت برای ورود کالا به کشور را مشخص میکند و یکی از مدارک ضروری برای ترخیص کالا به شمار میآید.
بهعنوان یک واردکننده، اگر از تعرفه گمرکی و نحوه محاسبه آن آگاهی کافی نداشته باشید، ممکن است با هزینههای غیرمنتظره و بالایی مواجه شوید و حتی مشکلات قانونی در فرآیند ترخیص کالا به وجود بیاید. در ادامه به این سؤال پاسخ خواهیم داد که کد تعرفه HS چیست و چرا اهمیت دارد؟
تعرفه گمرکی چیست؟

تعرفه گمرکی به عوارض و مالیاتی اطلاق میشود که دولتها بر روی کالاهای وارداتی و صادراتی وضع میکنند. این تعرفهها بهعنوان یکی از ابزارهای مهم سیاستهای اقتصادی در سطح ملی و بینالمللی عمل کرده و هدفهای متعددی را دنبال میکنند.
اهداف تعرفه گمرکی
یکی از اهداف اصلی تعرفههای گمرکی، حمایت از تولیدکنندگان داخلی است. با وضع تعرفههای بالا بر کالاهای وارداتی، دولت میتواند از رقابت ناعادلانه با تولیدکنندگان داخلی جلوگیری کند.
علاوه بر این، تعرفههای گمرکی منبع مهمی برای تأمین درآمد دولتها محسوب میشوند. این درآمد میتواند بر تأمین هزینههای عمومی، سرمایهگذاری در زیرساختها و اجرای برنامههای اجتماعی به کار رود.
نحوه محاسبه تعرفه گمرکی
تعرفههای گمرکی معمولاً بر اساس ارزش کالا، وزن یا تعداد واحدها محاسبه میشوند. این تعرفهها ممکن است بهصورت درصدی از ارزش کالا تعیین شوند، بهطوری که هر چه ارزش کالا بالاتر باشد، تعرفه نیز افزایش یابد. گاهی هم تعرفهها میتوانند بهصورت مبلغ ثابت برای هر واحد کالا وضع شوند.
HS Code یا کد تعرفه گمرکی

HS Code یا کد سیستم هماهنگ شده (Harmonized System Code)، یک سیستم بینالمللی برای طبقهبندی کالاها است که توسط سازمان جهانی گمرک (WCO) ایجاد شده است. این سیستم باهدف تسهیل تجارت جهانی و استانداردسازی فرآیندهای گمرکی در سرتاسر دنیا طراحی شده است. هر کالایی در سطح بینالمللی دارای یک HS Code منحصربهفرد است که به شناسایی آن کمک میکند.
ویژگیهای HS Code
در گمرک ایران، HS Code معمولاً بهصورت هشترقمی است و مانند شماره شناسنامه برای هر نوع کالا عمل میکند. این کد، مشخصات دقیق کالا را نشان میدهد و به واردکنندگان و صادرکنندگان کمک میکند تا با شفافیت بیشتری در بازارهای بینالمللی فعالیت کنند.
HS Code چه اطلاعاتی به شما میدهد؟
با استفاده از این کد، میتوانید بفهمید که چه مجوزها و مدارکی برای واردات یا ترخیص کالا از گمرک نیاز دارید. همچنین،HS Code به شما کمک میکند تا مبلغ حقوق ورودی کالا را که باید در گمرک پرداخت کنید، محاسبه کنید.
اهمیت دریافت کد تعرفه گمرکی در فرآیند ثبت سفارش

یکی از مهمترین مراحل پیش از ثبت سفارش واردات، دریافت کد تعرفه گمرکی است. اهمیت این کد در آن است که واردکنندگان پیش از هر اقدامی میتوانند تشخیص دهند کالای موردنظر برای ورود به کشور به چه مجوزهایی نیاز دارد، چه میزان حقورودی برای آن در نظر گرفته شده و آیا واردات آن مجاز است یا خیر.
از آنجایی که این سیستم کدگذاری به صورت بینالمللی استاندارد شده، سازمانهای تجاری و گمرکها توجه ویژهای به دریافت و تطبیق کد تعرفه گمرکی دارند. زیرا این ساختار کدگذاری نقش مهمی در انجام تشریفات گمرکی، کنترل تجارت بینالملل و مدیریت فرآیند واردات و صادرات ایفا میکند.
کاربردهای کد تعرفه گمرکی
یکی از پرسشهای متداول در زمینه تجارت بینالملل این است که کد تعرفه گمرکی چه کاربردهایی دارد؟ این کد، که بهعنوان یک کد جهانی برای هر کالا در نظر گرفته میشود، به طور جداگانه به هر محصول اختصاص مییابد. در واقع، هر کالایی کد مختص به خود را دارد و این سیستم در گمرکات بسیاری از کشورهای دنیا استفاده میشود و هر ساله به تعداد کشورهایی که از این سیستم بهرهبرداری میکنند اضافه میشود. از جمله کاربردهای این کد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تعیین منشأ کالا
- تعیین جزئیات و مشخصات کالا
- مشخصکردن حقوق و عوارض گمرکی
- اطلاع از مجوزهای موردنیاز
- آمارگیری و بررسی اطلاعات
- تعیین تعرفههای حملونقل
- شناسایی کالاهای ممنوعه و خطرناک
- پیشگیری از قاچاق کردن کالا
ترخیص کالا با کد تعرفه گمرکی
حالا که با مفهوم و کاربردهای کد تعرفه گمرکی (HS Code) آشنا شدهاید، بهتر است به مراحل ترخیص کالا از گمرک با استفاده از این کد نیز پرداخته شود. زمانی که کالای شما به یکی از گمرکات کش.ور وارد میشود، میتوانید با ارائه مدارک لازم به گمرک مراجعه و مراحل ترخیص را آغاز کنید.
ساختار کد تعرفه گمرکی (HS Code) و نحوه طبقهبندی کالاها در این سیستم بینالمللی

ساختار کد تعرفه گمرکی یا HS Code بهگونهای طراحی شده که تمامی کالاها در قالب 21 فصل اصلی و 99 گروه کالایی دستهبندی شوند. در این سیستم عددگذاری، دو رقم نخست بیانگر فصل کالا، دو رقم بعدی نشاندهنده گروه اصلی آن و رقم سوم مشخصکننده زیرگروه مرتبط است. علاوه بر این، دو رقم چهارم و پنجم بر اساس مقررات و طبقهبندی داخلی هر کشور تعیین میشوند. برای درک بهتر این ساختار، معمولاً مثالهایی مانند کد تعرفه مربوط به کالای «سیب» ارائه میشود.
در ادامه، فهرست فصول اصلی سیستم کدگذاری تعرفه برای انواع کالاها آورده شده است:
- فصل ۱: حیوانات زنده و محصولات حیوانی
- فصل ۲: محصولات نباتی و گیاهی
- فصل ۳: چربیها و روغنهای حیوانی یا نباتی و فرآوردههای مرتبط
- فصل ۴: محصولات صنایع غذایی، نوشیدنیها و اقلام مشابه
- فصل ۵: محصولات معدنی
- فصل ۶: صنایع شیمیایی و فرآوردههای وابسته
- فصل ۷: مواد پلاستیکی، مصنوعات پلاستیکی و انواع کائوچو
- فصل ۸: پوست خام، چرم و مصنوعات تهیهشده از آنها
- فصل ۹: چوب، زغالچوب، چوبپنبه و محصولات وابسته
- فصل ۱۰: خمیر چوب و مواد سلولزی – کاغذ و مقوای بازیافتی
- فصل ۱۱: مواد نساجی و مصنوعات پارچهای
- فصل ۱۲: کفش، کلاه، چتر، عصا و محصولات مشابه
- فصل ۱۳: مصنوعات سنگی، گچی، سیمانی، میکا و موارد مشابه
- فصل ۱۴: مروارید طبیعی یا پرورشی، سنگهای قیمتی و فلزات گرانبها
- فصل ۱۵: فلزات معمولی و محصولات ساختهشده از آنها
- فصل ۱۶: ماشینآلات، تجهیزات مکانیکی، ادوات برقی و قطعات مرتبط
- فصل ۱۷: وسایل نقلیه زمینی، هوایی و دریایی و تجهیزات ترابری
- فصل ۱۸: دستگاههای اپتیکی، عکاسی، سنجش، کنترل و تجهیزات فنی
- فصل ۱۹: اسلحه، مهمات و اجزای مربوطه
- فصل ۲۰: کالاها و مصنوعات متفرقه
- فصل ۲۱: آثار هنری، اقلام کلکسیونی و عتیقهجات
مراحل ترخیص کالا

ورود کالا به گمرک: پس از ورود کالا به گمرک، شما باید با مدارک مربوطه به آنجا مراجعه کنید. این مدارک معمولاً شامل فاکتور تجاری، لیست بستهبندی، و سایر اسناد حمل است.
ارائه مدارک به گمرک: در این مرحله، شما باید مدارک را به مسئولان گمرک ارائه دهید. مهم است که کد تعرفه گمرکی کالا در این اسناد بهوضوح ذکر شده باشد. اگر در تعیین کد تعرفه گمرکی اشتباهی رخ دهد، گمرک آن را بررسی کرده و کد صحیح را تأیید میکند. در این صورت، ممکن است شما مجبور به پرداخت مابهالتفاوت حقوق و عوارض شوید یا بالعکس، گمرک مبلغ اضافی را به شما بازگرداند.
محاسبه حقوق و عوارض گمرکی: بر اساس کد تعرفه، گمرک مبلغ حقوق و عوارض گمرکی را محاسبه میکند. این مبلغ شامل حقوق گمرکی، مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض مربوط به کالا میشود.
پرداخت هزینهها و تحویل کالا: پس از تأیید محاسبات، شما باید مبلغ محاسبه شده را پرداخت کرده و سپس میتوانید کالا را از گمرک دریافت کنید.
مدارک ضروری برای ترخیص کالا از گمرک و نقش کد تعرفه گمرکی در تکمیل پرونده
برای انجام فرآیند ترخیص کالا از گمرک، ارائه یکسری اسناد مشخص الزامی است. این مدارک بهطور کلی در دو گروه مدارک مربوط به کالا و مدارک مربوط به صاحب کالا طبقهبندی میشوند. تکمیل صحیح این اسناد بهویژه با تطبیق درست اطلاعات با کد تعرفه گمرکی برای جلوگیری از تأخیر یا بروز مشکل در روند ترخیص، اهمیت زیادی دارد.
مدارک مربوط به کالا شامل:
گواهی مبدأ، بارنامه، فهرست عدلبندی، فاکتور خرید، قبض انبار، ترخیصیه، پیشفاکتور (پروفرما)، مجوزهای قانونی موردنیاز، ثبت سفارش بازرگانی، گواهینامه استاندارد، بیمهنامه و گزارش یا گواهی بازرسی.
مدارک لازم برای صاحب کالا عبارتند از:
اصل کارت بازرگانی، اصل کارت ملی، کپی همه صفحات کارت بازرگانی و کپی کارت ملی صاحب کالا.
تجربیات گذشته، راهنمایی برای ترخیص کالا
کد تعرفه گمرکی (HS Code) یک کد ساده، بلکه برای شناسایی دقیق کالاها و تعیین حقوق و عوارض گمرکی آنها مورداستفاده قرار میگیرد. در صورت اشتباه در ثبت کد تعرفه و عدم آگاهی از مراحل و قوانین، ممکن است شما را در موقعیتهای دشواری قرار بگیرید و مشمول جریمهای بین 50 تا 200 درصد ارزش گمرکی کالا شوید. از این رو، با سپردن این فرآیند به شرکتهای متخصص، میتوانید از بروز مشکلات و ضررهای مالی تا حد زیادی جلوگیری کنید.
شرکت پست بینالمللی سپکس با تیمی مجرب و متخصص، آماده است تا به شما در شناسایی کد تعرفه مناسب برای کالاها و مدیریت مراحل ترخیص کمک کند. ما با بررسی دقیق مشخصات کالا، ارزیابی مستندات و استفاده از تجربیات گذشته در ترخیص کالاهای مشابه، اطمینان حاصل میکنیم که فرآیند ترخیص شما بهصورت حرفهای و بدون مشکل انجام شود.
سؤالات متداول
برای دریافت کد تعرفه گمرکی کالای موردنظر خود، به سایت IranCode.ir مراجعه کرده، نام کالا را جستجو کنید و پس از آن دستهبندی تعرفههای گمرکی را مشاهده خواهید کرد.
تعرفههای گمرکی به چند دسته تقسیم میشوند: بر اساس هدف، شامل تعرفه مالی، تعرفه حمایتی و تعرفه ارشادی. بر اساس مقام وضعکننده، شامل تعرفه مستقل و تعرفه قراردادی؛ بر اساس شکل، شامل تعرفه واحد و تعرفه مرکب؛ بر اساس ماهیت، شامل تعرفه عمومی و تعرفه ترجیحی؛ و بر اساس مأخذ محاسبه، شامل تعرفه ارزشی، تعرفه مقداری و تعرفه مرکب.
تعیین تعرفه گمرکی کالاهای وارداتی در ایران به عهده هیئت دولت است که این تعرفهها را هر سال در جلسهای در ابتدای سال مشخص میکند.
سود بازرگانی میتواند بر میزان تعرفه گمرکی تأثیر بگذارد، برای مثال، دولت ممکن است برای حمایت از تولید داخلی یا تنظیم بازار، نرخهای سود بازرگانی را تغییر دهد که این تغییرات میتواند به تغییر در تعرفههای گمرکی منجر شود.